نقد و بررسی انگاره مصلحت اندیشی قرآن در بیان خلاف واقع

حمیدرضا مقیمی اردکانی

چکیده
حکيمان استفاده از دروغ براي رسيدن به مصلحتي مهم‌تر را جايز مي‌شمارند. آيا مي‌توان حتي احتمال بیان خلاف واقع را به خاطر مصلحتي در مورد کلام خداي حکيم معقول دانست؟ اگر اين احتمال در مورد سخنان خداوند معقول باشد و عدم وقوع آن اثبات نشود، واقع‌نمايي قرآن مورد ترديد خواهد بود. در نتيجه نمي‌توان در حوزه‌هاي معرفتي از هدايت‌هاي قرآني به ‌صورت يقيني بهره گرفت. نوشتار حاضر در ابتدا با روش عقلي و در ادامه از طريق تحليل آيات قرآن، امکان راه يابي القاء خلاف واقع مصلحتي به قرآن کريم را رد کرده است.
برخي دليل‌هايي که براي رد اين مدعا ارائه شده ناکافي است ولي تلاش شده برهان‌هاي ارائه شده ترميم و تکميل شود و مدعا با برهان عقلي کافي به اثبات برسد و سپس با استناد به قرآن بر صحت اين مدعا تأکيد شود. نتيجه اين است؛ قرآن کريم مصالحي مانند سطح فهم مخاطب، به زبان قوم سخن گفتن و مسائل هنري را مراعات کرده است؛ ولي لازمه آن، القاء مصلحتي خلاف واقع نيست و هيچ‌يک از مصاديقي که به‌عنوان دروغ مصلحتي مطرح مي‌شود، شاهد بر اين امر نيست.


کلمات کلیدی
قرآن؛ مصلحت‌انديشي؛ دروغ مصلحتي؛ واقع‌نمايي؛ رعايت سطح فهم مخاطبان؛ زبان قوم؛ ويژگي‌هاي هنري؛

بازدید: 64
ایمیل این مقاله (نیازمند ورود )
ایمیل به نویسنده (نیازمند ورود )