بازکاوی آرایه «تأکید الشیء بما یُشبِه نقیضَه» و نقش شناخت آن در تفسیر قرآن

عباس رحیم لو, سیدمحمود طیب حسینی

چکیده
از آرایه‌های دانش بدیع که با هنجارگریزی دستوری و فریب‌آرایی، سخن را گیرا و زیبا می‌کند، فنّ «تأکید الشیء بما یُشبِه نقیضَه» است. این پژوهش پس از مطالعه کاوشهای ادب‌سنجان در گستره تاریخ دانش بلاغت، در پی پرده‌برداری از سازوکار این صنعت ادبی و دلالتهای معنایی گونه‌های آن رفته است. با کندوکاو نظری در فرآیند این آرایه، به دست می‌آید که کارکرد این فنّ در گزارهای هنری، می‌تواند همچون تاکید، مبالغه، و گاهی تعلیق به محال و شبه برهان ادبی باشد. با این دست‌آوردها، آشکار می‎شود اگر مفسّری در نمونه‌های برجسته این آرایه در قرآن، تنها به برآیند تلاش برخی نحوپژوهان بسنده کند، دلالتهای معنایی و نمودهای زیبایی آیه‌ها را آشکار نکرده و گاه در برداشت از متن دچار لغزش می‌شود. آشنایی با این شیوه بلاغی، گاه از حمل بی‌دلیل واژگان بر معانی غیرظاهر پیشگیری کرده و در تفسیر یکپارچه آیاتِ با این فنّ ادبی نیز یاریگر است.


کلمات کلیدی
بدیع; هنجارگریزی دستوری; زيبايي‌شناسي; آشنایی‌زدایی; استثنای منقطع

بازدید: 476
ایمیل این مقاله (نیازمند ورود )
ایمیل به نویسنده (نیازمند ورود )