بازخوانی مفهوم نور در قرآن کریم

حسین جدی, محمود واعظی

چکیده
مفهوم نور در کاربست‌های قرآنی از معنایی جامع و بنیادین برخوردار بوده و بالغ‌بر 49 بار در سیاق گوناگون بکار رفته است. با تدبر موضوعی در کاربردهای قرآنی، علاوه بر پی‌جوییِ نور، در دو سطحِ هستی شناختی و معرفت‌شناختی، چگونگی ادراکِ فاعل شناسا در تلقیِ«نور»، بسیار حائز اهمیت است. مفسران متقدم در تفسیر آیه نور، به خاطر وجودِ داده‌های نقلی و موانع عقلی، به مجازانگاری تمایل یافته‌اند اما طیفی دیگر، پس از سده پنجم، با ارائه تعاریفی دگرسان، در پیِ اثبات حقیقت‌نمایی آیه نور، برآمده‌اند. این مقاله با در پیش گرفتن دو رویکرد تبیینی-انتقادی نسبت به آرای مفسران متقدم، با بن‌مایه‌ای از استنطاق در کاربست‌های قرآنی، علاوه بر دسته‌بندی متفاوت در اطلاقاتِ نور، با الهام‌گیری از یافته‌های‌ زبان‌شناختی قرآنی، از رهگذر حقیقت‌نمایی آیه نور به چگونگی انتساب «نورخدا» پرداخته است. لذا گرچه نورِخدای‌تعالی در زمره نور فراحسی جای می‌گیرد لیکن از مراتبی فراگستر و متعالی برخوردار است. این کمال ظهورِ نورخدای‌تعالی را می‌بایست ‌علاوه بر رفع ‌حجاب‌های گوناگونِ ظلمانی و نورانی، با ساحت درونی انسان یعنی «قلب»ادراک نمود.


کلمات کلیدی
مفهوم نور، مراتب نور، نور خدا، حقیقت نور، توسعه معنایی نور

بازدید: 91
ایمیل این مقاله (نیازمند ورود )
ایمیل به نویسنده (نیازمند ورود )